LiveText voor theaters
Op deze pagina zal je alle relevante info vinden ter voorbereiding van een LiveText voorstelling, of als je als theater ook van de LiveText gebruik wilt maken. Wij nemen contact op met een theater voor goedkeuring vanuit techniek, productie etc. Ben je als maker geïnteresseerd voor een eigen productie? Stuur een mail naar livetext@hnt.nl!
Wat is een LiveText bril?
De LiveText-bril biedt realtime ondertiteling en vertaling tijdens een voorstelling. In de AR-bril verschijnen live ondertitels in de door de bezoeker gekozen taal. Er zijn meer dan 223 talen beschikbaar om uit te kiezen.
Met de LiveText-bril willen we onze voorstellingen toegankelijk maken voor een breder publiek in Den Haag. Dankzij realtime ondertiteling, wordt iedere voorstelling toegankelijk voor mensen die doof of slechthorend zijn, of de gesproken taal niet beheersen. De woorden van de acteurs worden door middel van AI-aangestuurde spraakherkenningssoftware omgezet in tekst, waardoor bezoekers live kunnen meelezen. Er wordt niks opgeslagen van wat het LiveText systeem hoort of schrijft.
Transcriptie & vertalingen
Tijdens de voorstelling wordt gesproken Nederlands vrijwel direct omgezet naar Nederlandse tekst. Dit maken we mogelijk dankzij XRAI, onze IT-partner.
We werken ook met voorstellingen met boventiteling, maar dit kan duurder zijn. Daarom zien we de LiveText-bril als een alternatief dat bij iedere voorstelling ingezet kan worden.
Voor vertalingen gebruiken we momenteel het Gemini-vertaalmodel, dat op dit moment gemiddeld een vertraging van ongeveer 500 milliseconden heeft. Dit betekent dat er een merkbaar snelheidsverschil ontstaat wanneer gebruikers vertalen aanzetten.
De vertaalmodellen worden beperkt door de eigenschappen van de taal die ze vertalen. Talen waarbij het onderwerp pas aan het einde van de zin komt, zijn bijvoorbeeld van nature trager, omdat het vertaalmodel moet wachten tot de volledige zin gezegd is.
Sommige talen, zoals Indonesisch, kennen zowel een formele als informele vorm. Uit feedback van gebruikers blijkt dat de huidige modellen deze vormen soms afwisselend gebruiken, wat kan leiden tot een onwennige leeservaring.
Tot slot heeft XRAI ook een consumentenapplicatie beschikbaar in de App Store en Play Store, waarmee je de transcriptiefunctie zelf op je eigen telefoon kunt uitproberen.
Welke talen zijn het beste?
Tijdens de voorstellig kun je kiezen uit 220+ talen, maar sommigen talen zijn sneller en duidelijker dan anderen.
Dit ligt voornamelijk aan de gekozen taal en hoe dicht de gekozen taal tegen de Nederlandse/Germaanse talen aanzit qua zinsopbouw en grammatica.
Zie hieronder wat wij en gebruikers vinden van de vertaalmogelijkheden van specifieke talen, 5 ★ is maximale score.
| Van | Naar | Beoordeling |
| Nederlands | - | ★★★★★ |
| Engels | ★★★★★ | |
| Duits | ★★★★ | |
| Frans | ★★★ | |
| Spaans | ★★★ | |
| Italiaans | ★★★ | |
| Pools | ★★★ | |
| Turks | ★★★ | |
| Arabisch* | ★★ | |
| Portugees* | ★★ | |
| Indonesisch* | ★★ |
*Het vertaalmodel verwisselt verschillende dialecten of formele en informele vormen met elkaar. Veel gebruikers geven aan dat dit zeer verwarrend is.
Op zoek naar ondersteuning?
We krijgen regelmatig vragen en verzoeken van theaters of wij informatie kunnen geven hoe wij alles opgezet hebben. Wij hebben vaak geen tijd om hier goed antwoord op te geven, dus vandaar dat we met deze pagina meer info willen geven.
Onderdeel daarvan is financiering van het project. Het Nationale Theater heeft door middel van donateurs, fondsen en subsidies de LiveText bril kunnen financieren. Een belangrijk onderdeel daarbij was Cultuurloket DigitALL, Fonds 1818, de gemeente Den Haag en de Rabobank.
Bij Cultuurloket DigitALL hebben culturere instellingen tot 1 november 2026 de mogelijkheid om tot €30.000 aan te vragen en mee te doen met de LiveText bril. Klik dus snel op de link en kijk wat er bij jullie mogelijk is.
De allereerste in de wereld!
Hieronder bespreken Ivo & Monique kort het concept, beweegredenen en het uiteindelijke doel achter deze inovatie.
Ook kun je zien hoe het voor de gebruiker er in de bril uitziet. Dit voorbeeld is ondertussen 1+ jaar oud dus we hebben al aardig wat verbeterd!
Veelgestelde vragen
Hoe reseveren bezoekers voor een LiveText bril?
Voorstellingen bij ons hebben een aparte blokkade in de zaal met een losse Ticketmatic link. Bij externe theaters is het afhankelijk van hun werkwijze hoe dit geregeld wordt.
Hebben jullie extra benodigdheden nodig voor in de uitleg ruimte?
Voor en nadertijd komen wij samen met de LiveText bezoekers. Dit gaat vaak om slechthorende bezoekers dus de voorkeur ligt bij een rustige ruimte.
Daarnaast vragen we altijd of er water klaar kan staan voor de LiveText bezoekers.
Hebben jullie per se een ethernet aansluiting nodig voor de uitleg ruimte?
Nee, niet per se. Wij kunnen de uitleg ook zonder een ethernet aansluiting doen, we gebruiken dit om bezoekers een specifieke tekst in de bril te laten zien. Als dit niet aanwezig is hebben we een alternatief met een microfoon.
Moet een LiveText bezoeker per se in een blokkade zitten?
Nee, ze mogen altijd op een zelfgekozen plek zitten, maar onze voorkeur heeft dat iedereen bij elkaar zit. In een blokkade heeft iedereen dezelfde ervaring en kunnen we eventueel helpen bij (technische) problemen.
Kunnen we de LiveText bril ook in ons theater aanbieden?
Op het moment van schrijven kunnen wij alleen bij onze eigen productie in een ander theater draaien. WG Theatertechniek in Rotterdam is bezig een standaard set voor nationaal gebruik op te zetten. Als je op de hoogte gehouden wilt worden hierover, stuur een mail naar livetext@hnt.nl
Hoe gaan jullie met alle gegevens om?
We kunnen alles lokaal op een Mac Pro draaien, of via Europese servers. Op dit moment maken we gebruik van beide om snelheid en andere variabelen te testen. Alle data wordt verwerkt via Europese servers en, op dit moment, slaan we geen audio of andere data op voor machine learning. We hebben wel een streven dit mogelijk te maken, omdat dit ook de kwaliteit van de tekst en vertalingen aanzienlijk verbeterd, maar nu wordt alles live getranscripteerd waarna niks wordt opgeslagen.
Wat doet de AI (KI) nou precies?
Nadat via de mengtafel alle individuele kanalen naar onze transcriptie set wordt gezonden, komt AI eraan te pas. Bij het verwerken van de audio naar tekst is er Soniox, zij hebben een super accuraat en snelle spraak AI (KI) model waardoor we live spraak naar tekst kunnen verwerken én vertalen.
Ik zie telkens XRAI voorbij komen, wat is dit?
Wij werken samen met XRAI om de bril en omgeving te verbeteren voor de gebruiker, makers, theaters en technici. De applicatie die tijdens de voorstelling wordt gebruikt is de omgeving van XRAI. Zij bieden ook een eigen AR bril aan, de AR2 zijn we op dit moment intern aan het testen.
Over HNTonbeperkt
Een beperking, zichtbaar of onzichtbaar, hoeft geen belemmering te zijn om naar het theater te komen. Er zijn andere voorwaarden nodig om het theaterbezoek mogelijk te maken. Dit seizoen bieden wij bij een aantal voorstellingen toegankelijkheidsmiddelen aan en doen wij aanpassingen om wél naar het theater te kunnen gaan! Wij werken hierin samen met een aantal gespecialiseerde organisaties.