De Koninklijke Schouwburg in oorlogstijd

Digitale rondleiding

Wat gebeurde er met de Koninklijke Schouwburg tijdens de Tweede Wereldoorlog? Hoe gebruikte de Duitse bezetter het gebouw? Welke geheime plekjes kent de schouwburg? En waar zaten de onderduikers?

Voor de coronacrisis hebben we in het kader van 75 jaar vrijheid een rondleiding gemaakt door de Koninklijke Schouwburg. We zouden je meenemen langs alle verborgen plekjes en je vertellen hoe het er in het theater in oorlogstijd aan toe ging. Nu we niet samen de zolder boven de zaal op kunnen klimmen, hebben we onze verhalen voor je op de website gezet. Je leest hier alles over de Koninklijke Schouwburg tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het succes van het Residentie Tooneel voor WOII
Het Residentie Tooneel speelt Lucifer in 1940
Het succes van het Residentie Tooneel voor WOII
Vanaf 1938 wordt het Residentie Toneel het huisgezelschap van de Koninklijke Schouwburg. Met de komst van dit Haagse gezelschap verandert de schouwburg in een levendige culturele hotspot. Het Haagse publiek is dol op de vele fantastische acteurs, zoals Fie Carelsen, Caro van Eyck, Paul Steenbergen (naar wie onze grootste klassieke foyer is vernoemd), en voelt zich met het gezelschap verbonden. Het Residentie Tooneel is erg succesvol tot aan de Tweede Wereldoorlog.

De Duitse bezetting

Aan de bloeitijd van het Residentie Tooneel komt abrupt een einde met de Duitse bezetting. Doordat de Koningin en het kabinet zich in Den Haag bevinden én de stad de op een na grootste Joodse gemeenschap van Nederland heeft, is Den Haag een belangrijke stad voor de Duitsers. Op 10 mei 1940 wordt Den Haag binnengevallen. De aanval wordt ook wel de Slag om de Residentie genoemd.

Onderduiken in de Koninklijke Schouwburg

Tijdens de oorlog woont conciërge/toneelmeester Timmer nog altijd ín de Koninklijke Schouwburg. Dankzij hem weten we wat er zich tijdens de oorlog afspeelde in het gebouw. Wanneer de Duitsers ‘s nachts het pand verlaten, neemt Timmer onderduikers mee naar de zolder boven de zaal... 

Verstopt op zolder
Verstopt op zolder
Boven de zaal van de schouwburg bevindt zich een geheime ruimte. Hier zijn in totaal ruim vierhonderd mensen ondergedoken. Vanaf de zolder kon je de eerste rijen van de zaal goed zien, waar Duitse officieren naar voorstellingen keken. Op de foto zie je een aantal namen op de muur, die de onderduikers daar hebben aangebracht.

Ontdek meer

Verbogen plekken in de schouwburg

Naast de zolder boven de zaal zijn er in de Koninklijke Schouwburg nog meer verborgen plekken. Zo was er een schuilkelder onder het toneel, werden er lappen stof en kostuums verstopt boven het decoratelier en was er een casino waar nu de onbewaakte garderobe is.

Het bombardement van '45
Het bombardement van '45
Op 3 maart 1945 wordt het hele Korte Voorhout weggevaagd. Alleen de schouwburg en het gebouw ernaast (nu de particuliere school Winford) blijven gespaard. Een Oostenrijkse officier klimt de schouwburg op met een brandspuit om het dak nat te houden. In het dagelijkse leven was hij opera-intendant (algemeen directeur operahuis) geweest in Oostenrijk. Dankzij die Oostenrijkse officier is de Koninklijke Schouwburg misschien wel gespaard gebleven.

Wil je ons steunen?

De coronacrisis betekent een zware slag voor de hele culturele sector. Het Nationale Theater niet uitgezonderd. Wij willen er na deze crisis weer zijn voor je, voor Den Haag en het publiek in het land. Zodat je theater weer kunt voelen en ervaren, dat er een plek is waar je mensen ontmoet, waar je kunt meedenken, meepraten en waar verhalen gedeeld worden.

Wil jij weten hoe je ons kan steunen?

Lees meer

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals ook video’s, en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stem je hiermee in. Als je niet akkoord bent, kan je via de knop ‘Instellingen aanpassen’ je voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketing-activiteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Cookie instellingen