Lezen met HNT...

Kraspoekol, of de slavernij van Dirk van Hogendorp

Elke theatervoorstelling begint met een tekst. Nieuw, eeuwenoud, bewerkt, in concept of helemaal uitgeschreven. Maar wat vertelt die tekst? Wat is er herkenbaar aan de personages en de situaties? En hoe komt die tekst uiteindelijk tot leven in de voorstelling? Lezen met … neemt je mee in de wereld van Kraskoepol aan de hand van de tekst van het toneelstuk van Dirk van Hogendorp.

Erna van den Berg (Het Nationale Theater) heeft de tekst herschreven en de taal aangepast naar deze tijd. Je leest samen de tekst en kan dat zelf naar wens ensceneren. De uitgebreide reader biedt veel achtergronden bij de tekst en neemt je mee in de wereld van Van Hogendorp.

Het toneelstuk
Het toneelstuk
In 1800, meer dan een halve eeuw voordat in Nederland de slavernij werd afgeschaft en Multatuli de Max Havelaar (1859) schreef, pleitte de Nederlandse regent Dirk van Hogendorp met zijn toneelstuk Kraspoekol voor een menselijker behandeling van de tot slaaf gemaakten.

Dirk van Hogendorp, (1761-1822) die zestien jaar in Indonesië leefde, wilde de slavenhandel en slavernij afschaffen. ‘Een van de opmerkelijkste zaken die mijn geest, bij mijn terugkomst in mijn vaderland getroffen heeft, is de algemene onkunde en onwetendheid over de toestand van onze bezittingen in Oost-Indië’, schrijft Van Hogendorp. Niemand in Nederland bleek op de hoogte van de onmenselijke behandeling van tot slaaf gemaakten. Volgens Van Hogendorp waren vooral vrouwen erg wreed.

In zijn toneelstuk Kraspoekol, of de slavernij (1800) is Kraspoekol een van die vrouwen die tot slaaf gemaakten gruwelijk behandelt, zoals Philida die ze als een hond aan de ketting legt omdat ze een slok water had gedronken zonder daar toestemming voor te vragen. Ook verbiedt Kraspoekol Philida en haar man Ali, die al drie jaar met elkaar zijn getrouwd, 's nachts bij elkaar te slapen. Ali beklaagt zich in een monoloog: “Wrede Hollanders! Zijn wij niet uw natuurgenoten? Uw medemensen? Neen, wij zijn uw honden! ----- er is geen recht voor ons, behalve het recht dat wij ons zelf bezorgen.”

Het stuk is gebaseerd op de novelle uit 1780 door zijn vader Willem van Hogendorp, Kraspoekol, of de droevige gevolgen van eene te verregaande strengheid jegens de Slaaven. Het klaagt de slavernij aan, die op dat moment nog in Indië bestond. De opvoering (20-3-1801) moest worden gestaakt wegens toenemend tumult in de zaal, maar de tekst van het stuk was in Den Haag een groot verkoopsucces. Dirk van Hogendorp zelf kwam later terug op zijn eervolle standpunten – hij bleek voor zijn eigen gewin toch niet zo’n grote voorvechter te zijn voor de afschaffing van de slavernij.

Doe mee en lees mee

Lezen met... wordt gratis beschikbaar gesteld voor groepen die zelf met de tekst aan de slag willen gaan. Het Nationale Theater levert de theatertekst en een bijbehorende reader. In twee sessies kan je met je groep de tekst induiken en de achtergronden bespreken.

Er zijn minimaal 10 lezers nodig om het stuk te lezen. Er zijn meer personages maar die hebben alleen in het derde bedrijf een stem, dan zou er gedubbeld kunnen worden.

Cookies

We maken gebruik van cookies en vergelijkbare technieken om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken content van derden af te beelden, zoals ook video’s, en voor verschillende andere toepassingen. Deze cookies worden ook geplaatst door derden. Door ‘akkoord’ te klikken, stem je hiermee in. Als je niet akkoord bent, kan je via de knop ‘Instellingen aanpassen’ je voorkeuren opgeven. Meer informatie…

Cookies zijn nodig om de website goed te laten functioneren. Zo wordt uw winkelmandje onthouden tijdens de bestelling en kunt u inloggen op de website.

Maar cookies zijn ook nodig om de ervaring op de website te verrijken. Bijvoorbeeld media van derde partijen, zoals video's, gaan vaak gepaard met cookies. Ook houden we statistieken bij om de site doorlopend te verbeteren.

Als laatste worden cookies ook gebruikt om informatie rond onze marketing-activiteiten, zoals nieuwsbrieven en advertenties, zo efficiënt en persoonlijk mogelijk uit te kunnen uitvoeren.

Cookie instellingen